Kasımiye Medresesi

Mardin'in güneybatısında, ovaya tamamen hakim bir yamaçta konumlanan Kasımiye Medresesi, gerek mimari ihtişamı gerekse barındırdığı felsefi anlamlar bakımından Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinin en kıymetli İslam sanatı yapılarından biridir. İnşaatına Artuklu dönemi sonlarında başlanan ancak Moğol istilaları nedeniyle yarım kalan bu devasa yapı, 1485 yılında Akkoyunlu Sultanı Muazzam Cihangir Han’ın oğlu Kasım Bey’in döneminde tamamlanabilmiştir. İki katlı, tek bir avlu etrafında sıralanmış medrese odaları, bir cami ve bir türbeden oluşan bu külliye, asırlar boyunca hem dini ilimlerin hem de astronomi, tıp ve matematik gibi pozitif bilimlerin bir arada okutulduğu aktif bir yükseköğrenim merkezi (üniversite) olarak hizmet vermiştir.

Medresenin açık avlusunda yer alan ve kesme taştan oyulmuş su kanalları ile havuz sistemi, İslam inancındaki insan hayatının evrelerini sembolize eden derin bir felsefeye sahiptir. Duvardaki kaynaktan akan su doğumu, suyun döküldüğü ince uzun kanal gençliği, dinginleştiği geniş oluk yaşlılığı ve en sonunda döküldüğü büyük havuz ise mahşer gününü (ölümden sonraki ebedi hayatı) simgeler. Söylenceye göre medrese duvarlarındaki kırmızımsı lekeler, Kasım Bey'in burada katledilmesi sırasında kız kardeşinin onun kanlı gömleğini ağıtlar yakarak duvarlara sürmesinden kalmadır. Günümüzde restorasyon çalışmaları tamamlanmış olan ve akşam ışıklandırmasıyla Mezopotamya ovası üzerinde masalsı bir siluet oluşturan Kasımiye Medresesi, Mardin kültür ve tarih turlarının dünya çapındaki en gözde seyahat duraklarından biridir.